بسیاری از افراد هر اثری را که بعد از بهبود جوش روی پوست باقی میماند، «جای جوش» مینامند. اما از نظر تخصصی، این آثار معمولاً به دو دسته اصلی تقسیم میشوند: لک و اسکار. شناخت تفاوت این دو موضوع بسیار مهم است، چون روش درمان آنها کاملاً متفاوت است. اگر تشخیص درستی نداشته باشید، ممکن است ماهها از محصولات نامناسب استفاده کنید، بدون اینکه نتیجه مطلوبی بگیرید.
در این مقاله بهطور کامل بررسی میکنیم که لک چیست، اسکار چیست، چگونه آنها را از هم تشخیص دهیم و برای هر کدام چه درمانی مناسبتر است.
لک بعد از جوش چیست؟
لک بعد از جوش معمولاً به تغییر رنگ پوست در محل جوش گفته میشود، بدون اینکه بافت پوست دچار تغییر شده باشد. یعنی سطح پوست صاف است، اما رنگ آن ناحیه با اطراف متفاوت شده است.
این لکها معمولاً بعد از التهاب ناشی از آکنه ایجاد میشوند و به دو نوع رایج تقسیم میشوند:
لک تیره یا قهوهای بعد از جوش (PIH)
این نوع لک معمولاً به رنگ قهوهای، قهوهای تیره یا حتی خاکستری دیده میشود و در اثر افزایش تولید رنگدانه بعد از التهاب ایجاد میشود.
افرادی با پوست گندمی، سبزه یا تیره بیشتر مستعد این نوع لک هستند.
قرمزی بعد از جوش (PIE)
در این حالت، اثر باقیمانده بیشتر به شکل قرمز، صورتی یا بنفش دیده میشود. این نوع بیشتر ناشی از باقی ماندن التهاب و آسیب عروقی سطحی است و در پوستهای روشن بیشتر دیده میشود.
ویژگی اصلی لک
- سطح پوست صاف است
- فقط رنگ پوست تغییر کرده
- با نور یا لمس، فرورفتگی یا برجستگی خاصی حس نمیش
اسکار یا جای جوش چیست؟
اسکار به معنای تغییر در بافت پوست است. یعنی پوست دیگر مانند قبل صاف نیست و در محل آسیب، فرورفتگی یا برجستگی ایجاد شده است.
اسکار معمولاً زمانی ایجاد میشود که جوش شدید، عمیق یا التهابی باشد، یا وقتی فرد جوشها را دستکاری کند.
انواع رایج اسکار آکنه
اسکار فرورفته
این نوع شایعترین نوع اسکار آکنه است و معمولاً به دلیل تخریب کلاژن در پوست ایجاد میشود.
انواع آن شامل:
- آیسپیک (Ice Pick): سوراخهای ریز و عمیق
- باکسکار (Boxcar): فرورفتگی با لبههای مشخص
- رولینگ (Rolling): فرورفتگیهای موجدار و نامنظم
اسکار برجسته
این نوع کمتر شایع است و بیشتر در برخی افراد مستعد دیده میشود. بهصورت برجسته و سفت ظاهر میشود و ممکن است در نواحی مثل فک، سینه یا پشت بیشتر دیده شود.
ویژگی اصلی اسکار
- سطح پوست ناصاف است
- فرورفتگی یا برجستگی وجود دارد
- با لمس یا نگاه از زاویه، تغییر بافت قابل مشاهده است
مهمترین تفاوت لک و اسکار
به زبان خیلی ساده:
- لک = تغییر رنگ
- اسکار = تغییر بافت
این سادهترین راه برای تشخیص اولیه است.
اگر بعد از جوش، پوست شما صاف مانده ولی رنگ آن تغییر کرده، با لک مواجه هستید.
اما اگر بافت پوست تغییر کرده، یعنی فرورفته یا برجسته شده، آنچه میبینید اسکار است.
چگونه لک و اسکار را از هم تشخیص بدهیم؟
1) لمس پوست
اگر روی ناحیه موردنظر دست بکشید:
- اگر سطح آن صاف باشد، احتمالاً لک است
- اگر فرورفتگی یا برجستگی حس شود، احتمالاً اسکار است
2) بررسی در نور از کنار
در نور طبیعی یا نور از زاویه:
- لک فقط تغییر رنگ نشان میدهد
- اسکار معمولاً سایه میاندازد و ناهمواری آن مشخص میشود
3) توجه به رنگ
- قهوهای یا خاکستری: بیشتر به نفع لک رنگدانهای
- قرمز یا صورتی: بیشتر به نفع التهاب باقیمانده
- بیرنگ ولی ناهموار: بیشتر به نفع اسکار
درمان لک بعد از جوش چگونه است؟
خبر خوب این است که لکها معمولاً بهتر از اسکارها به درمانهای خانگی و روتین پوستی جواب میدهند. اما این درمانها نیاز به استمرار و ضدآفتاب منظم دارند.
مهمترین اصل درمان لک: ضدآفتاب
اگر ضدآفتاب را جدی نگیرید، لکها دیرتر کمرنگ میشوند و حتی ممکن است ماندگارتر شوند.
ترکیبات مؤثر برای درمان لک
- نیاسینامید: کمک به روشن شدن لک و کنترل چربی
- ترانگزامیک اسید (TXA): یکی از بهترین ترکیبات برای لکهای مقاوم
- آزلائیک اسید: مناسب برای لک و التهاب همزمان
- ویتامین C: کمک به شفافیت و یکنواخت شدن رنگ پوست
- رتینول یا رتینوئیدها: برای بازسازی تدریجی پوست و کمک به کمرنگ شدن لک
لک چقدر زمان میبرد تا بهتر شود؟
بسته به شدت لک، نوع پوست و میزان استفاده از ضدآفتاب، معمولاً از چند هفته تا چند ماه زمان نیاز است.
درمان اسکار بعد از جوش چگونه است؟
اینجا تفاوت اصلی مشخص میشود.
اسکار با کرم و سرم ضدلک از بین نمیرود.
ممکن است محصولات پوستی ظاهر کلی پوست را بهتر کنند، اما نمیتوانند فرورفتگی یا برجستگی را کاملاً اصلاح کنند.
درمانهای مؤثرتر برای اسکار
بسته به نوع اسکار، معمولاً درمانهای تخصصی کلینیکی مؤثرتر هستند، مثل:
- میکرونیدلینگ
- سابسیژن
- لیزر فرکشنال
- TCA CROSS
- فیلر در بعضی موارد
- برای اسکارهای برجسته: درمانهای تخصصی مانند تزریق یا ژلهای ترمیمی
نقش محصولات مراقبت پوستی در اسکار
محصولات مراقبتی میتوانند:
- التهاب را کاهش دهند
- لک همراه اسکار را کمتر کنند
- پوست را برای درمانهای کلینیکی آمادهتر کنند
- از بدتر شدن وضعیت جلوگیری کنند
اما معمولاً بهتنهایی درمان کامل اسکار نیستند.
اشتباهات رایج در تشخیص و درمان:
- استفاده از ضدلک برای اسکار: فقط رنگ بهتر میشود، اما بافت ناهموار میماند.
- حذف ضدآفتاب: باعث ماندگاری لک میشود.
- استفاده از اسیدهای خشن برای لک: ممکن است پوست را تحریک کند.
- دستکاری جوش: خطر اسکار و لک را افزایش میدهد.
جمعبندی:
- لک: صاف است، فقط رنگ تغییر کرده. با ضدآفتاب + روتین ضدلک بهتر میشود.
- اسکار: ناهموار است، بافت پوست تغییر کرده. نیاز به درمان کلینیکی دارد.
اگر میخواهید روتین دقیق برای پوست خود داشته باشید، فقط بگو:
- رنگ اثر بعد از جوش بیشتر قهوهایه یا قرمز؟
- سطح پوست اون قسمت صافه یا فرورفتگی حس میکنی؟
تا بر اساسش یک روتین صبح/شب با محصولات مناسب آمرشاپ و ترتیب استفاده پیشنهاد بدم.
تایید شده توسط دیجیکالا